Historia Wsi

Historia

7 czerwca 1313 – wystawiono pierwszy znany nam dokument w którym wymienia się Wielki Mędromierz (ród Święców kupuje wieś od zakonu krzyżackiego)
1356 – wielki mistrz Winrich von Kniprode nadaje wieś Mikołajowi Grzeli (wieś liczy wtedy ok. 1054 h)
1382 – komtur tucholski Henryk von Bollendorf odkrywa, że Wlk. Mędromierz powiększył się o ok. 136 h (prawdopodobnie wycięto okoliczne lasy)
1383 – w dokumencie wystawionym przez wielkiego mistrza Konrada Zollnera von Rotenstein nadającym sporo ziemi nie jakiemu Peczowi wspomina się o daninie na bakałarza co może oznaczać istnienie już w tamtym czasie szkoły we wsi
1565 – inwentarz starostwa tucholskiego (wieś należała do króla) wymienia m.in. 15 gburów (gospodarzy), którzy gospodarzyli wtedy w Wlk. Mędromierzu a w 1570 podobny dokument wspomina o istnieniu we wsi karczmy
1604 - Jędrzej Tyzik kupuje sobie we wsi ok. 68 h ziemi wolnej od pańszczyzny (lemaństwo), jednak potwierdzenie transakcji (zawartej ze starostą) uzyskuje dopiero w 1635 r. u króla Władysława IV.
1653 - protokół z wizytacji biskupa Trebnica informuje o kościele św. Stanisława biskupa i pożarze plebanii, po którym proboszcz przeniósł się do Jeleńcza.
1664 - Lustracja z tego roku podaje, iż wieś stanowiła obszar 60 włók (ok. 960 h) z tego 8 włók należy do sołtysa (ok. 128 h) 4 do plebanii (ok. 64 h) i do lemana 4 włóki. Dodatkowo podaje, że kościół jest pod patronatem królewskim.
1665 - król Jan Kazimierz potwierdza przywilej dla Jędrzeja Tyzika (z 1635 r.), Janowi Chylewskiemu.
1681 - znany ówczesny poeta Jan Andrzej Morsztyn (będący m.in. starostą tucholskim) nadaje w dożywotnie użytkowanie jeszcze ok. 51 h Janowi Chylewskiemu.
1700 - podobne nadanie otrzymuje od starosty Kazimierza Bielińskiego Maciej Szczepański (potwierdzenie przywileju 21 lutego 1701 r. w Warszawie).
1706 - na 40 lat Wlk. Mędromierz przechodzi w prywatne ręce (Kazimierza i Konstancji Garczyńskich) jako zastaw za pożyczkę.
1752 - przeprowadzono remont dachu drewnianego wtedy kościoła.
1763 - kolejny przywilej dla naszego mieszkańca; tym razem król August III potwierdza lemaństwo Wawrzyńca Szamockiego.
1767 - z wizytacji biskupa Mathego dowiadujemy się, że zabudowania plebanii już są odbudowane, ale proboszcz nadal dojeżdża z Jeleńcza. Kościelnymi są wtedy Antoni Wysocki i Piotr Żmichowski. Wielki Medromierz zamieszkiwało wtedy 242 ludzi.
1822 - pierwsza (nie budząca żadnych wątpliwości) wzmianka o szkole (25 listopada) mówi o dostarczeniu szkole drewna opałowego.
1866 - w szkole uczy się 86 dzieci (także ze Świtu).
1868 - nasza wieś liczy ok. 1300 h, 170 domów (z tego 90 mieszkalnych) w których mieszka 562 ludzi (449 katolików i 34 ewangelików).
1929 - w tym roku odnotowano u nas 500 mieszkańców wśród, których największymi właścicielami ziemskimi byli: Behrendt P. (62 h), Kloska J. (68 h), Kłosowska Maria (124 h), Okonek F. (62 h), Papenfuss J. (77 h). Prócz rolników we wsi mieszkali i pracowali rzemieślnicy: kołodziej (Starzyński J.), kowal (Rink P.), krawiec (Rink St.), rybak (Szymański W.), szewcy (Ciborowski A. i Żmich J.) oraz właściciele zajazdu (Maćkowski K. i Starzyński A.).
1931 - Wieś liczy 591 mieszkańców.
1935 - Szkoła w której uczy jeden nauczyciel (Cyryl Chylewski) liczy 71 uczniów. Uczą się oni w 2 salach lekcyjnych.
1939 - kierownik szkoły w Wielkim Mędromierzu Cyryl Chylewski zostaje rozstrzelany przez hitlerowców w Rudzkim Moście.